
Zasady prawidłowego pobierania materiału biologicznego
KREW
Hemoliza
Wyniki wielu badań laboratoryjnych mogą zostać zafałszowane z powodu hemolizy w badanej próbce. Hemoliza, w zależności od jej nasilenia, może w różnym stopniu zawyżać poziom składników uwalnianych z krwinek czerwonych lub też interferować w metodę oznaczenia danego analitu.
Czynniki preanalityczne wpływające na występowanie hemolizy w próbce:
- trudny dostęp do żyły
- niewłaściwy wybór miejsca pobrania
- zbyt długie lub zbyt mocne zaciśnięcie stazy
- zbyt silny strumień krwi spływający do probówki
- zbyt mała średnica igły
- pobieranie krwi z założonego wenflonu
- pozostałości środka odkażającego w miejscu wkłucia
- brak mieszania lub zbyt energiczne mieszanie pobranej próbki krwi
(w zależności od typu probówki) - pobieranie krwi z żyły, do której w tym czasie podawane są wlewy dożylne
Ikteria
Przyczyną może być rozpad erytrocytów, zaburzenie funkcji wątroby lub dróg żółciowych. Interferencja hiperbilirubinemii w wyniku może opierać się na interferencji spektralnej lub chemicznej. Interferencja spektralna wpływa m.in. na wyniki badań koagulologicznych, w których wykorzystywane są metody zmętnieniowe. Interferencja chemiczna spowodowana jest wpływem bilirubiny w oznaczenia oparte na oksydazie/ peroksydazie, powodując zaniżenie wyników w oznaczeniach enzymatycznych, m.in.: glukozy, cholesterolu, triglicerydów, mocznika oraz kreatyniny.
Lipemia
Lipemia oznacza nieprawidłowo wysoką zawartość lipidów we krwi. Przyczyny lipemii mogą być różne. Można je podzielić na dwie grupy: pierwotne i wtórne. Przyczyny pierwotne obejmują wrodzone zaburzenia budowy lipoprotein, niedobór lipazy lipoproteinowej oraz schorzenia takie jak rodzinna hipertriglicerydemia oraz rodzinna mieszana hiperlipidemia. Przyczyny wtórne to np. cukrzyca, ostre zapalenie trzustki, niedoczynność tarczycy.
Najczęstszym rodzajem jest jednak lipemia poposiłkowa. Przez pewien czas po spożyciu posiłku poziom lipidów, podobnie jak glukozy, rośnie.Lipemia może wpływać na wynik analizy, zakłócając pomiary fotometryczne, zwłaszcza glukozy, aminotransferazy alaninowej (ALT) i aminotransferazy asparaginowej (AST). Uzyskane wyniki mogą być zafałszowane w górę lub w dół, zaś przy dużej lipemii uzyskanie wyniku może nie być możliwe przez zaburzenie liniowości metody.
Innym mechanizmem interferencji w wynik może być tzw. efekt zmniejszonej objętości, polegający na zmniejszeniu zawartości wody w próbce przez obecność lipoprotein. Ta interferencja wpływa zwłaszcza na stężenie elektrolitów, powodując zaniżenie wyników w większości metod pomiarowych.
MOCZ
Najodpowiedniejszym materiałem do badania ogólnego jest mocz pobrany po 4-6 godzinach od ostatniego opróżnienia pęcherza (najlepiej z pierwszej porannej
mikcji). Przed pobraniem próbki moczu z mikcji należy umyć i odkazić okolicę sromu lub napletka. Mocz należy pobierać do specjalnie przeznaczonego do tego celu pojemnika. Minimalna objętość próbki to 2 ml. Do badań mikrobiologicznych wskazane jest pobranie moczu przez punkcję pęcherza lub przez cewnikowanie.
KAŁ
Próbkę do badania parazytologicznego należy pobrać łopatką z różnych części świeżego kału i umieścić w specjalnie przeznaczonym do tego celu pojemniku.
Zaleca się pobieranie próbek kału co drugi dzień (łącznie 3 próbki). W przypadku, w którym występują naprzemiennie stolce prawidłowo uformowane i biegunkowe, do badania należy przesłać stolec biegunkowy. Przy próbkach kału małych ssaków roślinożernych bardzo prosimy o umieszczenie w pojemniku wacika nasączonego wodą.
Lipemia już nie jest problemem!

W naszym laboratorium centralnym w Warszawie problem lipemicznej surowicy został zminimalizowany poprzez korzystanie z wysokospecjalistycznego sprzętu – ultrawirówki LISA AFI C200. Wirówka ta umożliwia wirowanie surowicy z prędkością 12 000 obrotów na minutę. Przy tej prędkości dochodzi do odseparowania kożuszka lipidowego od surowicy, co pozwala na wykonanie wiarygodnych oznaczeń nawet w próbkach silnie lipemicznych.
Mechanizm interferencji hemolizy w wyniki badań laboratoryjnych
| Parametr |
Mechanizm interferencji |
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
Uwolnienie substancji wewnątrzkomórkowych |
Uwolnienie substancji tromboplastycznych |
Zakłócenia procedury analitycznej |
Efekt rozcieńczenia |
Proteoliza |
|||
|
|
podwyższenie |
obniżenie |
podwyższenie |
obniżenie |
podwyższenie |
obniżenie |
obniżenie |
podwyższenie |
|
|
AST ALT Kw. Foliowy LDH Magnez Fosfor Potas Mocznik |
APTT Fibrynogen |
D-dimery PT |
ALP Bilirubina GGTP Haptoglobina Homocysteina Troponina T Wit. B12 Kortyzol Testosteron |
CK Kreatynina Żelazo Lipaza Troponina I RSA |
Albumina Chlorki Glukoza Sód |
Gastryna Glukagon Insulina ACTH |
Kalcytonina |
Pobierz szczegółowy opis

Alergologia
Koagulologia
Endokrynologia
Patomorfologia
Mikrobiologia
Hematodiagnostyka
Biochemia kliniczna
Analityka ogólna
Zakaźnictwo


